Hartadvies: het helpen van stervenden

Uit Het Tibetaanse boek van leven en sterven door Sogyal Rinpoche (Hoofdstuk 11)

Het belangrijkste in ons leven is een onbevreesde, oprechte communicatie met anderen tot stand te brengen en [dit is] vooral van wezenlijk belang wanneer iemand stervende is. Vaak is een stervende terughoudend wanneer je voor het eerst op bezoek komt, omdat hij of zij niet weet wat jouw intenties zijn. Denk niet dat er iets speciaals van je verwacht wordt, wees gewoon jezelf, natuurlijk en ontspannen. Stervenden zeggen vaak niet wat ze willen of bedoelen, en ook de mensen om hen heen zijn vaak onbeholpen en weten niet wat ze moeten zeggen of doen. Het is moeilijk erachter te komen wat een stervende eigenlijk wil zeggen of juist tracht te verbergen en soms weet hij het zelf niet. In eerste instantie is het dus belangrijk eventuele spanningen in de atmosfeer te verlichten op een manier die het gemakkelijkst of het natuurlijkst aanvoelt.

Zodra een ontspannen sfeer ontstaat, kan een vertrouwensbasis gelegd worden en dit geeft de stervende de gelegenheid over die dingen te praten waar hij het werkelijk over wil hebben. Moedig hem aan zich zo vrij mogelijk te voelen om al zijn of haar gedachten, angsten en emoties over sterven en dood te uiten. Dit eerlijk en vrijmoedig luchten van gevoelens is de basisvoorwaarde voor iedere transformatie – of het er nu om gaat in het reine te komen met het leven of een goede dood te sterven – en een stervende heeft volledige vrijheid nodig, zelfs je toestemming, om te zeggen wat hij of zij maar wil.

Wanneer de stervende uiteindelijk zijn intiemste gevoelens meedeelt, val hem dan niet in de rede. Ontken of kleineer niet wat hij zegt.

Een ongeneeslijk zieke of stervende staat op het meest kwetsbare punt in zijn leven en je zult al je vaardigheid en fijngevoeligheid, al je warmte en mededogen nodig hebben om hem de gelegenheid te geven zich vrij te uiten. Leer te luisteren en leer te ontvangen in een open, kalme stilte die ervoor zorgt dat de ander zich geaccepteerd voelt. Wees zo ontspannen mogelijk en voel je op je gemak; zit naast je stervende vriend of familielid alsof er niets is dat je belangrijker of plezieriger vindt.

Een stervende heeft bovenal liefde nodig, een onvoorwaardelijke liefde die vrij is van elke verwachting. Denk niet dat je op de een of andere manier een deskundige moet zijn. Wees gewoon jezelf, wees een echte vriend en de stervende zal gerustgesteld worden en voelen dat je er echt bent en van mens tot mens met hem praat. […]

Dit is echt van essentieel belang. We moeten mensen geruststellen en hun verzekeren dat alles wat zij voelen normaal is, hoe sterk hun frustraties en woede ook mogen zijn. Sterven brengt vele onderdrukte emoties naar boven: verdriet, verdoving, schuldgevoel en zelfs jaloezie op hen die nog gezond zijn. Help de stervende deze emoties, wanneer ze opkomen, niet te onderdrukken. Sta hem of haar bij als de golven van pijn en verdriet breken; met aanvaarding, tijd, geduld en begrip ebben de emoties langzaam weg en keert de stervende terug naar zijn ware oorsprong van sereniteit, kalmte en welzijn.